Có rất nhiều câu chuyện về các vị Geshe Kadampa, những đại hành giả du-già trong quá khứ và cả những hành giả thiền định thời nay đã thành tựu những chứng ngộ và kinh nghiệm trên con đường giác ngộ nhờ biết đúng đắn nương tựa thiện tri thức. Hãy lấy các đệ tử của Đức Lama Atisha làm ví dụ.
Câu chuyện thứ nhất: Đức Gönpawa, Dromtönpa, A-me Jangchub Rinchen – Ai Thành Tựu Hơn Ai?
Ngài Gönpawa luôn chuyên tâm thiền định. Thậm chí, chính Lama Atisha còn đích thân đến thất của Gönpawa để ban giáo pháp, thay vì để Gönpawa phải đến gặp mình.
Trong khi đó, Dromtönpa lúc nào cũng bận rộn phiên dịch cho Lama Atisha và đảm nhận vô số công việc khác. Còn vị tăng A-me Jangchub Rinchen thì phụ trách nấu ăn và chăm sóc Lama Atisha. (Trước đây tôi từng nghĩ rằng trong bản văn có lỗi in ấn và người nấu ăn thực ra là một ni cô tên Ani Jangchub Rinchen. Nhưng Ribur Rinpoche đã giải thích rằng người nấu ăn là một vị tăng, A-me Jangchub Rinchen.)
A-me Jangchub Rinchen thường lo lắng vì mình không có thời gian thiền định hay nhập thất, bởi ngày nào cũng phải tất bật nấu nướng. Khi thưa với Dromtönpa về nỗi băn khoăn ấy, Dromtönpa chỉ đáp:
“Trong tâm tôi không có bất kỳ ý nghĩ nào khác ngoài việc phụng sự Lama Atisha.”
Câu trả lời ấy đã hoàn toàn giải tỏa mọi nghi ngờ của A-me Jangchub Rinchen, và từ đó nỗi lo của ngài cũng tan biến.
Một hôm, khi ở một mình trong thất, Gönpawa tự nghĩ:
“Vì ta thiền định suốt ngày nên chắc chắn chứng ngộ của ta phải cao hơn Dromtönpa, người luôn bận phiên dịch cho Lama Atisha nên chẳng có thời gian thiền hay nhập thất. Chắc chắn ta cũng phải có nhiều chứng ngộ hơn A-me Jangchub Rinchen, người chỉ quanh quẩn nấu ăn cho Lama Atisha.”
Với thần thông của mình, Lama Atisha ngay lập tức biết được ý nghĩ ấy của Gönpawa. Ngài liền gọi cả Gönpawa, Dromtönpa và A-me Jangchub Rinchen đến trước mặt rồi quán sát mức độ phát triển tâm linh của từng người.
Kết quả khiến mọi người vô cùng bất ngờ.
Lama Atisha thấy rằng Dromtönpa có chứng ngộ cao nhất, vượt xa Gönpawa. Ngay cả A-me Jangchub Rinchen cũng có chứng ngộ cao hơn Gönpawa.
Mặc dù Gönpawa chỉ chuyên tâm thiền định, không phải bận rộn công việc gì, nhưng chứng ngộ của ngài lại thấp nhất trong ba người. Trái lại, Dromtönpa và vị đầu bếp luôn tất bật, hầu như không có thời gian thiền định, nhưng chính nhờ cam chịu mọi gian khó để phụng sự Lama Atisha mà họ đã thanh tịnh hóa tâm mình. Vì vậy, chứng ngộ của họ lại vượt trội hơn.
Do tất cả chúng sinh đều có Phật tánh, nên nếu tâm được thanh tịnh thì mọi chứng ngộ sẽ tự nhiên hiển lộ từ bên trong.
Câu Chuyện Thứ 2: Sự Phụng Sự Tối Thượng của Đức Dromtönpa
Trước khi đến miền Trung Tây Tạng và trở thành thông dịch viên của Lama Atisha, Dromtönpa sống tại vùng Kham và là thị giả của vị thầy đầu tiên là Lama Setsun, người mà ngài đã phụng sự trong suốt nhiều năm.
Có lần Dromtönpa hỏi Lama Atisha:
“Trong tất cả những việc con đã làm trong đời, đâu là pháp tu tốt nhất?”
Ngài kể lại đủ loại công phu tu tập của mình, đồng thời trình bày những năm tháng hết lòng phụng sự Lama Setsun.
Ban đêm, Dromtönpa mang theo vũ khí để canh giữ toàn bộ đàn gia súc của vị thầy.
Ban ngày, ngài làm vô số công việc khác nhau.
Ngài nhóm tất cả các bếp lửa.
Khi vợ của Lama Setsun vắt sữa bò ngoài đồng, bà còn ngồi lên lưng Dromtönpa như một chiếc ghế.
Suốt nhiều năm, sáng nào Dromtönpa cũng quét dọn nhà bếp và mang tro than đổ đi.
Trong lúc hai tay quay sợi, hai chân của ngài lại nhào bơ vào những tấm da thú khô để làm chúng mềm ra. Đồng thời trên lưng vẫn cõng thêm đồ đạc.
Suốt nhiều năm trời, Dromtönpa làm việc như vậy — cùng lúc thực hiện rất nhiều công việc khác nhau.
Sau khi nghe xong, Lama Atisha nói:
“Trong tất cả những gì con đã làm, chỉ có những năm tháng tận lực phụng sự Lama Setsun mới thật sự là Chánh pháp.”
Dromtönpa đã nương tựa đúng đắn Lama Atisha suốt mười bảy năm.
Kể từ ngày gặp Lama Atisha, chưa bao giờ ngài để vị thầy của mình ở trong bóng tối vào ban đêm. Tối nào ngài cũng dâng một ngọn đèn bơ trong phòng của Lama Atisha.
Về sau, khi Lama Atisha thị hiện tuổi già và bệnh tật, ngài không còn kiểm soát được việc đại tiểu tiện và thường tiểu tiện, đại tiện ngay trên giường.
Với lòng sùng kính Đạo sư không hề gián đoạn, không khởi lên dù chỉ một ý niệm cho rằng đó là điều dơ bẩn, Dromtönpa dùng chính đôi tay của mình dọn sạch phân rồi mang ra ngoài.
Một ngày nọ, sau khi phụng sự Lama Atisha theo cách ấy, Dromtönpa tự nhiên nhập vào trạng thái thiền định sâu.
Khi xuất định, ngài bất ngờ khai mở thần thông.
Ngài có thể đọc rõ mọi ý nghĩ trong tâm của tất cả chúng sinh — ngay cả loài kiến — trong phạm vi xa đến mức một con đại bàng phải mất mười tám ngày mới bay hết quãng đường ấy.
Tâm của Dromtönpa trở nên trong sáng như vậy chính là nhờ sự thanh tịnh hóa đạt được qua việc phụng sự Lama Atisha, kể cả việc lau dọn chất bài tiết của vị thầy.
Điều này không đến từ việc chỉ hiểu giáo lý bằng ngôn từ.
Dromtönpa đã hy sinh bản thân để phụng sự Lama Atisha, và chính nhờ sự phụng sự ấy mà nhiều chướng ngại và che chướng trong tâm được thanh tịnh. Vì vậy, thần thông ấy tự nhiên hiển lộ.
Chính nhờ nương tựa đúng đắn thiện tri thức theo cách như vậy mà Dromtönpa trở thành người đứng đầu truyền thống Kadampa, là vị kế thừa Lama Atisha, và thánh danh của ngài được tôn kính khắp mười phương.
Tương tự như vậy, mọi Phật sự rộng lớn như hư không mà Lama Atisha thực hiện để lợi ích Phật pháp và tất cả chúng sinh tại thánh địa Ấn Độ cũng như Tây Tạng đều bắt nguồn từ việc ngài đã đúng đắn nương tựa các bậc thiện tri thức của mình.
Câu chuyện thứ 3: Đức Geshe Kadampa Chayulwa – Sự Chứng Ngộ Nhờ Lòng Sùng Kính
Cũng có một câu chuyện tương tự về Geshe Kadampa Chayulwa phụng sự vị thầy của mình là Geshe Chengawa.
Ban đầu, Chayulwa là đệ tử của Geshe Tölungpa. Vì Chayulwa là một đệ tử xuất sắc và đã phụng sự mình vô cùng tận tụy, Geshe Tölungpa đã dâng chính người đệ tử này lên vị thầy của mình là Geshe Chengawa. Geshe Chengawa vô cùng hoan hỷ.
Hằng ngày, Chayulwa đều dọn dẹp phòng cho thầy.
Mỗi khi Geshe Chengawa gọi, dù đang làm bất cứ việc gì, chỉ cần nghe tiếng gọi của vị thầy là Chayulwa lập tức buông mọi việc để chạy đến phụng sự.
Nếu đang cúng dường mạn-đà-la mà Geshe Chengawa gọi, ngài sẽ dừng ngay giữa chừng để chạy đến.
Nếu đang viết chữ “nga”, ngài cũng không đợi viết xong chữ mà lập tức đứng dậy đi phụng sự thầy.
Một buổi sáng, sau khi dọn phòng xong, Chayulwa gom toàn bộ rác bụi vào vạt áo rồi mang xuống cầu thang để đổ đi.
Khi vừa bước đến bậc thang thứ ba, ngài bỗng thấy vô lượng chư Phật hiện diện ngay trước mắt.
Đó là dấu hiệu cho thấy ngài đã chứng đắc địa vị cao trên Đạo Tư Lương, gọi là Tam Muội Liên Tục Chánh Pháp (Concentration of Continual Dharma).
Khi chứng đắc định này, hành giả có thể thấy vô số chư Phật trong thân Hóa thân (Nirmanakaya) và liên tục trực tiếp thọ nhận giáo pháp từ các Ngài.
Trước thời điểm ấy, Chayulwa chưa từng thấy dù chỉ một vị Phật.
Kể từ đó, các chứng ngộ sinh khởi trong tâm ngài dồn dập như từng đống lúa được chất lên.
Đó chính là kết quả của việc tịnh hóa ác nghiệp và các che chướng nhờ phụng sự Đạo sư với tâm sùng kính hoàn toàn thanh tịnh.
Việc thấy hay không thấy chư Phật hoàn toàn không phụ thuộc vào chư Phật mà chỉ phụ thuộc vào tâm của chính chúng ta.
Không phải trước đây chư Phật không hiện diện rồi hôm ấy mới xuất hiện trên bậc thang.
Các Ngài luôn hiện diện khắp nơi — trong phòng cũng như ngoài phòng.
Nhưng Geshe Chayulwa chỉ có thể thấy các Ngài sau khi những che chướng nơi tâm mình đã được tịnh hóa nhờ thực hành Đạo sư Du-già (Guru Yoga) một cách sâu xa.
Nếu tịnh hóa được tâm mình, chúng ta có thể thấy chư Phật ở bất cứ nơi đâu.
Không nhất thiết phải đến một thánh địa mới có thể gặp chư Phật, bởi không có nơi nào mà không có chư Phật hiện diện. Sở dĩ hiện nay chúng ta chưa thấy các Ngài chỉ vì những chướng ngại nghiệp lực của chính mình vẫn chưa được tịnh hóa.
Nguồn:
